Borgen (Rząd)

Serial polityczny prod. duńskiej. Wystartował we wrześniu 2010, zakończony w marcu 2013.

Na początek mała uwaga: oglądając Borgen nie sposób nie przywołać w pamięci serialu Ekipa Agnieszki Holland. O podobieństwach wspominam na końcu tego tekstu.

Fabuła:

Dania w przededniu wyborów do parlamentu. Birgitte Nyborg jest szefową małej, ale cieszącej się pewną popularnością centro-lewicowej partii Umiarkowani. Startują w wyborach w koalicji z silną Partią Pracy. W ostatniej chwili Michael Laugesen (przywódca Partii Pracy) odchodzi od wypracowanych z Nyborg porozumień i zapowiada zaostrzenie przepisów prawa wobec imigrantów. Jest przekonany, że Umiarkowanym nie starczy odwagi, by zerwać koalicję. Nyborg postanawia jednak zagrać va banque: zaskoczona podczas telewizyjnego wywiadu woltą Laugesena oznajmia, że jej partia wycofuje się z koalicji.

Media zgodnie wieszczą totalną porażkę Umiarkowanych w wyborach. Sytuację próbuje ratować rzecznik prasowy partii Kasper Juul, który wpadł na trop afery mogącej skompromitować Larsa Hesselboe, aktualnego premiera z centro-prawicowej Partii Liberalnej. Chodzi o jego cierpiącą na depresję żonę, która podczas zakupów dostała ataku choroby, a premier, by zapobiec publicznemu skandalowi, w pośpiechu opłacił koszt zakupów kartą służbową. Birgitte Nyborg zdecydowanie odrzuca ten sposób na pozbycie się konkurenta mówiąc, że żadne korzyści polityczne nie byłyby dla niej usprawiedliwieniem dla takiego szantażu. Zabrania też Juulowi wykorzystania tych informacji.

Podczas przedwyborczego przyjęcia jej były koalicjant, Michael Laugesen, próbuje ją przekonać do ponownego udzielenia mu poparcia. Nyborg odmawia. Po jej wyjściu na przyjęciu pozostaje Kasper Juul, który nie mogąc się pogodzić z widmem porażki przekazuje informacje o zatuszowanym skandalu Laugesenowi.

Wkrótce następuje kulminacyjny punkt tej pierwszej akcji serialu: debata telewizyjna liderów partii. Nyborg, przekonana, że to jej pożegnalny występ, odkłada przygotowany tekst przemówienia i zaczyna mówić „od siebie”. Wychodzi jej bardzo dobra, ujmująca przemowa. Chwilę po niej zaczyna przemawiać Laugesen, który też odstępuje od przygotowanej mowy. Atakuje premiera Hesselboe i pokazuje rachunki ze służbowych kart płatniczych, gdzie widnieje opłata za feralne zakupy żony szefa rządu.

Nazajutrz, w dniu wyborów, rozpętuje się polityczna burza. Birgitte Nyborg zwalnia Kaspra Juula zarzucając mu zdradzenie jej zaufania. Natomiast Duńczycy są oburzeni, że polityk (Laugesen) mógł się posunąć do podłego szantażu rodem z tabloidu (wiem jak to brzmi, też byłem w szoku - ale może w Danii naprawdę tak jest?). Partia Pracy, która niemalże miała zwycięstwo w kieszeni, przegrywa. Za to sympatię obywateli zdobywa Nybotg, której Umiarkowani zdobywają rekordowe poparcie. Po zakończeniu głosowania i przeliczeniu głosów okazuje się, że wobec nowego układu sił w parlamencie tylko Birgitte Nyborg jest w stanie utworzyć rząd i nim pokierować.

Kolejne odcinki i kolejne sezony to opowieść o rządach Nyborg, o jej życiu prywatnym i o ludziach kierujących z nią polityką Danii, a także w szerokim ujęciu pokazanie tamtejszych mediów. Te ostatnie w serialu reprezentuje największa stacja telewizyjna TV1 oraz tabloid Ekspres kierowany przez wyrzuconego z polityki Laugesena. Zaś w 3. sezonie, gdy Nyborg już nie jest premierem i nie udziela się politycznie, władze Umiarkowanych zaprzedają się silniejszej Partii Liberalnej. Nie mogąc się z tym pogodzić Nyborg wraca do polityki i zakłada Nowych Demokratów. Prowadzi ich do kolejnego sukcesu - na tyle mocnego, że nowy (stary) premier Lars Hesselboe daje tej partii w swoim rządzie kilka ministerstw, a ona sama obejmuje to najbardziej prestiżowe: ministerstwo spraw zagranicznych.

Oddzielny akapit poświęcam służbie cywilnej w serialu. Jeśli w Danii jest tak, jak to pokazane jest w Borgen, to szczerze zazdroszczę. Stanowiska niepolityczne obsadzone są tam przez ludzi, którzy pracują w obsłudze rządu niezależnie od tego, która partia wygrała wybory i kto jest premierem. Stały sekretarz premiera, sekretarze i sekretarki, asystenci - nie ma tam tak, że co zmiana rządu, to wszyscy na „zieloną trawkę”, a stołki są obsadzane przez nowych „znajomych królika”. Np. Nyborg dostała asystentkę, która w ogóle jej nie pasowała, ale… zwolnić jej nie mogła. I dla nikogo nie było to jakimś problemem. Stały sekretarz (odpowiednik szefa gabinetu), który służył jej, gdy była premierem, witał ją w kancelarii premiera w 3. sezonie - a mówimy tu już przecież o czasie, gdy kto inny był tym premierem. Apolityczna, neutralna, oddana wyłącznie swoim obowiązkom służba cywilna - ależ wydaje się nam to w Polce niewyobrażalne.

Serial odniósł prawdziwy sukces: W 2011 i 2013 wygrywał na Festiwalu Telewizyjnym w Monte Carlo, w 2012 zdobył nagrodę BAFTA, wygrał Prix Italia (międzynarodowa nagroda dla produkcji telewizyjnych) i kilka innych nagród. Wcielającą się w główną rolę duńską aktorkę Sidse Babett Knudsen można zobaczyć w innych znanych produkcjach: np. w nieco rozerotyzowanym The Duke of Burgundy (2014, nagroda dla najlepszej aktorki na festiwalu w Toronto), Hologram dla króla i Inferno (oba z Tomem Hanksem i oba z 2016) czy w serialu Westworld (2016, w 8 na 10 odcinków).

Ciekawostki:

  • Wszystkie partie polityczne (poza Nowymi Demokratami), z jakimi mamy do czynienia w serialu, mają swoje rzeczywiste odpowiedniki (podawanie tych nazw nikomu nic tu nie powie). Było to przyczyną nie tylko protestów ze strony kilku partii, ale także powodem ogromnej popularności serialu w Danii. Również serialowe media (telewizja i tabloid) mają swe odpowiedniki w realnym świecie.
  • Osoba Birgitte Nyborg była silnie wzorowana na postaci Helle Thorning-Schmidt, szefowej Partii Socjaldemokratycznej, liderki parlamentarnej opozycji. Nie wiadomo, czy serial jej dopomógł, ale niecały rok po wystartowaniu Borgen w Danii były wybory i Thorning-Schmidt przeniosła się z gabinetu lidera opozycji do gabinetu premiera - zostając tym samym pierwszą w historii tego kraju kobietą na tym stanowisku.
  • Polski tytuł Rząd jest oficjalnym „tytułem eksportowym” serialu (ang. Government). „Borgen” zaś oznacza „zamek” i jest przez Duńczyków jednoznacznie kojarzony z dawnym dworem królewskim Christiansborg, który w czasach dzisiejszych jest siedzibą parlamentu i premiera rządu.

Skojarzenia z Ekipą:

Ekipa Agnieszki Holland jest serialem wcześniejszym: emisja rozpoczęła się w 2007 roku. Trudno mi dotrzeć do jakichś źródeł, czy twórcy Borgen inspirowali się Ekipą, jednak niektóre sceny czy wątki są całkiem podobne. Nie twierdzę, że tożsame, ale pewne zbieżności są widoczne.

  • W Ekipie rzecznik prasowy rządu Hubert Kowerski miał byłą żonę, dziennikarkę telewizyjną Martę Kołodziejczyk. W Borgen rzecznik prasowy Kasper Juul miał trwający przez sezon romans z dziennikarką telewizyjną Katrine Fønsmark.
  • Premier Turski z Ekipy miał poważny kryzys małżeński podsycany przez tabloidy. Córka premier Nyborg została przez tabloid zaatakowana, wkrótce potem nastąpił w życiu premier kryzys małżeński zakończony rozwodem.
  • W Ekipie na premiera naciskał przedstawiciel magnata prasowego grożąc podburzeniem opinii publicznej. W Borgen magnat przemysłowy grozi premier, że jeśli nie uchwali korzystnych dla niego ustaw, przeniesie fabryki za granicę.
  • W Ekipie mamy spreparowane przez opozycję „kwity o przetargu” na szefa kancelarii premiera. W Borgen tabloid preparuje sex-aferę dotyczącą ministra spraw zagranicznych (tu doprowadza go to do samobójstwa).
  • W obu serialach mamy akcję rozgrywającą się w tajnym centrum dowodzenia (takim np. na wypadek wojny czy dużego kryzysu międzynarodowego). Niestety widok wnętrza jakiegoś betonowego bunkra, jednego komputera i opasłego pułkownika (Ekipa) na tle świetnie wyposażonego, nowoczesnego i skomputeryzowanego wnętrza przypominającego stanowisko dowodzenia statku kosmicznego (Borgen) sprawia, że w tym przypadku raczej trudno opisać podobieństwa.

To tylko część zbieżności w obu serialach, nie będę ich tu wymieniał wszystkich. Widzowie na pewno je wychwycą w większej ilości. Nawet niektóre dialogi są bardzo, ale to bardzo do siebie podobne. Mnie nawet muzyka z czołówek wydaje się lekko podobna. Biorąc pod uwagę, że Agnieszka Hollad ze swoim serialem była pierwsza - jest pewien powód do satysfakcji, że inni twórcy mogli podpatrzyć co nieco u naszej reżyserki.

Obsada:

  • Sidse Babett Knudsen - Birgitte Nyborg, premier, później szefowa Nowych Demokratów
  • Mikael Birkkjær - Phillip Christensen, mąż Nyborg
  • Birgitte Hjort Sørensen - Katrine Fønsmark, dziennikarka TV1
  • Pilou Asbæk - Kasper Juul, doradca polityczny, rzecznik prasowy Nyborg
  • Søren Spanning - Lars Hesselboe, szef Liberałów, premier
  • Peter Mygind - Michael Laugesen, polityk Partii Pracy, później redaktor tabloidu

Sezony:

(Serial #10)

  • seriale/borgen
  • ostatnio zmienione: 11.08.2018